Hotline tư vấn02436783333

Bệnh mày đay - nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị hiệu quả

1. NGUYÊN NHÂN

Căn nguyên gây bệnh mày đay rất phức tạp. Trên cùng một người bệnh, có thể có một hoặc nhiều căn nguyên gây mày đay cùng kết hợp. Dưới đây là một số căn nguyên thường gặp:

Mày đay thông thường:

- Thức ăn
 
Thức ăn là nguyên nhân gây mề đay thường gặp

Có nhiều thức ăn nguồn gốc động vật, thực vật có thể gây nổi mày đay.
 
nguyên nhân do thức ăn

Do những thức ăn thường gặp là sữa, trứng, cá biển, tôm cua, sò, ốc, phô mai, đồ hộp, mắm, tương, chao, sô-cô-la, đồ uống lên men (rượu, bia), cà chua, cải xoong, dưa chuột, khoai tây. Những thức ăn “thông thường nhất”, “lành nhất” cũng có thể gây mày đay.

- Do thuốc
  
Trong nhiều trường hợp, thuốc là nguyên nhân chính gây mày đay. Tất cả các loại thuốc và các đường đưa thuốc vào cơ thể đều có thể gây mày đay.
+ Thường gặp nhất là nhóm bêta-lactam, sau đó là nhóm cyclin, macrolid, chloramphenicol. Các thuốc chống viêm không steroid; các vitamin; các loại vắcxin, huyết thanh; thuốc chống sốt rét; thuốc ức chế men chuyển đều có thể gây mày đay.

+ Các thuốc chống dị ứng như glucocorticoid, prednisolon, dexamethason, các kháng histamin tổng hợp như clarytin, theralen…cũng gây mày đay.

+ Mày đay do thuốc thường xảy ra ngay sau khi dùng thuốc hoặc sau dùng thuốc vài ngày, có thể đơn thuần hay kèm với sốt, đau khớp, nổi hạch.

- Do nọc độc: mày đay có thể xuất hiện do tăng mẫn cảm với các vết đốt của một số côn trùng như muỗi, mòng, bọ chét, ong, kiến, sâu bọ.

- Do tác nhân đường hô hấp: mày đay có thể xuất hiện khi người bệnh hít phải các chất gây dị ứng như rơm rạ, phấn hoa, bụi nhà, bụi kho, lông vũ, khói thuốc, men mốc.

- Do nhiễm trùng: mày đay có thể gây nên do nhiễm virút như viêm gan siêu vi B, C; nhiễm vi khuẩn ở tai, mũi, họng; bộ phận tiêu hóa, răng, miệng, tiết niệu sinh dục, nhiễm ký sinh trùng đường ruột hay nhiễm nấm Candida ở da, nội tạng.

- Do tiếp xúc với chất hữu cơ hay hóa học: mày đay có thể xuất hiện do tiếp xúc với các loại mỹ phẩm, son, phấn, nước hoa, thuốc nhuộm tóc, thuốc sơn móng tay, móng chân, xà phòng. Các chất tạo màu thực phẩm và các chất bảo quản thực phẩm cũng có thể gây mày đay.
 
Do tiếp xúc với mỹ phẩm
 
 
Mày đay vật lý

Mày đay xuất hiện do các yếu tố vật lý từ bên ngoài, thường do cơ chế không dị ứng, chiếm hơn 50% các trường hợp mày đay mạn tính, bao gồm:

- Chứng da vẽ nổi
- Mày đay do xúc cảm như khi mệt nhọc, gắng sức, stress.
- Mày đay do chèn ép, do rung động.
- Mày đay do quá lạnh, do quá nóng, do ánh sáng mặt trời, do nước.

Mày đay do các bệnh hệ thống

Mày đay có thể xuất hiện do người bệnh mắc bệnh toàn thân như:
- Bệnh tự miễn: lupus ban đỏ
- Viêm mạch.
- Bệnh nội tiết: tiểu đường, cường giáp.
- Bệnh ung thư.

Mày đay do di truyền

Khoảng 50-60% các trường hợp mày đay liên quan đến yếu tố này. Nếu chỉ mẹ hoặc bố bị mày đay thì khoảng 25% con cũng bị bệnh này. Nếu cả hai bố mẹ bị mày đay thì tỷ lệ lên đến 50%.
Mày đay tự phát (vô căn): là mày đay không tìm ra nguyên nhân, chiếm khoảng 50% các trường hợp.

2. CƠ CHẾ

Vai trò trung tâm là tế bào mast. Sự gia tăng số lượng hiện diện trong tổn thương mô bệnh học, sự hoạt hóa tế bào mast dẫn đến tình trạng giải phóng các hóa chất trung gian (đặc biệt là histamin) là nguyên nhân gây ra những biểu hiện lâm sàng của mày đay.

Có nhiều cơ chế gây ra tình trạng hoạt hóa tế bào mast và giải phóng các hóa chất trung gian do quá trình thoát bọng.

Các cơ chế này có thể được phân chia: cơ chế miễn dịch, cơ chế không qua trung gian miễn dịch và cơ chế do rối loạn tương tác giữa kháng thể IgE và thụ thể của nó.
 
cơ chế gây mày đay

3. BIỂU HIỆN
 
- Biểu hiện cơ bản: là các sẩn phù kích thước to nhỏ khác nhau xuất hiện ở bất kì vùng da nào trên cơ thể. Sẩn phù hơi nổi cao trên mặt da, màu sắc hơi đỏ hoặc nhợt nhạt hơn vùng da xung quanh. Kích thước và hình dáng của các mảng sẩn thay đổi nhanh chóng, xuất hiện nhanh, mất đi nhanh.

- Phân bố: có thể khu trú hoặc lan rộng toàn thân.
 
+ Ở vùng tổ chức lỏng lẻo như mi mắt, môi, sinh dục ngoài...

+ Các ban đỏ, sẩn phù xuất hiện đột ngột làm sưng to cả một vùng, còn gọi là phù mạch hay phù Quincke. Nếu phù Quincke ở thanh quản hay ống tiêu hóa sẽ gây nên bệnh lí nặng như khó thở nặng, đi ngoài phân lỏng, đau bụng quặn, tụt huyết áp, rối loạn tim mạch hay sốc phản vệ thực sự.

-  Cơ năng: đa số trường hợp mày đay rất ngứa, càng gãi càng ngứa và nổi thêm nhiều sẩn khác. Tuy nhiên, có trường hợp chỉ là cảm giác châm chích hoặc rát bỏng.

- Tiến triển: sau vài phút hoặc vài giờ thì các sẩn phù lặn mất, không để lại dấu vết gì trên da. Bệnh hay tái phát từng đợt. Theo tiến triển, mày đay được chia thành 2 loại:

+ Mày đay cấp: là phản ứng tức thì xảy ra trong vòng 24 giờ, có thể kéo dài đến 6 tuần.

+ Mày đay mạn: là mày đay tồn tại trên 6 tuần, có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm. Bệnh xảy ra với bất cứ người nào, nhưng thường gặp ở phụ nữ độ tuổi 40-60, hầu hết các trường hợp (80-90%) không rõ căn nguyên.
 
mày đay có thể ảnh hưởng đến tính mạng
 

4. BIẾN CHỨNG

Biến chứng mề đay có thể gây nguy hiểm đến tính mạng, 80%-90% các ca bệnh mày đay mạn tính đều không xác định được nguyên nhân chính xác, nên rất khó khăn trong điều trị. Bệnh tiến triển nặng có thể kèm theo sốt cao, đau quặn bụng, tiêu chảy, tụt huyết áp, rối loạn tim mạch…

Theo TS. Lê Hữu Doanh – Phó Giám đốc Viện Da liễu Trung ương, đối với bệnh nhân bị mắc mề đay thể nặng, bệnh nhân thường có các biến chứng như: Bị phù mạch, môi sưng vù, nổi mề đay ở trong ruột, bệnh nhân bị rối loạn tiêu hóa, đi ngoài…

Dịch trong mạch máu tiết xuất liên tục làm cho người bệnh bị mất nước nghiêm trọng, phù thanh quản, khí quản làm cho bệnh nhân khó thở, là các tình trạng mề đay gây nguy hiểm đến tính mạng của người mắc bệnh mề đay.


5. ĐIỀU TRỊ

5.1. Tự chăm sóc
 
- Dừng tất cả các loại thuốc hoặc thực phẩm nghi ngờ gây dị ứng.
- Hạn chế gãi, chà xát mạnh trên da.
- Có thể áp lạnh hoặc tắm lạnh, tránh tắm nóng.
- Tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp.
- Tẩy giun sán, chống táo bón.
- Mặc quần áo cotton nhẹ nhàng, vừa vặn.
- Tránh các hoạt động nặng nhọc hoặc các nguyên nhân gây ra mồ hôi.
- Cố gắng nghỉ ngơi và giảm các stress

5.2. Điều trị cụ thể
 
điều trị bằng thuốc tây y
Điều trị bệnh mề đay theo phương pháp tây y

- Mục đích điều trị Theo tây y: làm giảm hoặc làm mất các triệu chứng dị ứng, bằng cách vô hiệu hóa các chất hóa học trung gian.
Các trường hợp nhẹ: kháng histamin H1 như:
+ Loratadin (Clarytin) 10mg x 1 viên
+ Cetirizin (Zyrtec) 10mg x 1 viên.
+ Acrivastin (Semplex) 8mg x 3 viên

(*) Tuy nhiên khi dùng những thuốc này không nên lái xe hoặc làm việc trên cao, những công việc cần có độ tập trung cao vì thuốc có thể gây buồn ngủ, mệt mỏi..

- Các trường hợp nặng: phối hợp kháng histamin H1 với corticoid. Corticoid (uống hay tiêm): chỉ nên dùng trong điều trị mày đay cấp, nặng và/hoặc có phù thanh quản, hoặc một số trường hợp mày đay do viêm mạch, do áp lực không đáp ứng với các thuốc kháng histamin thông thường. Không nên dùng để điều trị mày đay mạn tính tự phát.

Không nên dùng corticoid liều cao dài ngày vì có thể gây ra rất nhiều tác dụng không mong muốn như mệt mỏi, ảnh hưởng đến tiêu hóa như rối loạn tiêu hóa, gây loét dạ dày- tá tràng,  ảnh hưởng đến xương, đến tim mạch

Epinephrin (adrenalin) kết hợp kháng histamin liều cao: được chỉ định khi có phù mạch cấp tính.

- Điều trị đông y:
 
 
điều trị bằng thuốc đông y
 

Theo đông y:  bệnh mề đay là do tà khí ở  trong môi trường( nhiệt tà, phong tà, thấp, hàn tà…); nhân lúc cơ thể bị suy yếu sức đề kháng kém, các tà khí xâm nhập vào và tồn dư, ứ đọng lại gây ra phản ứng trên da làm cho da bị mẩn ngứa.

Kết hợp với  tình trạng cơ thể suy yếu, âm dương khí huyết mất cân bằng, chức năng tạng phủ bị rối loạn; nhất là can, thận kém không đáp ứng được chức năng giải độc, tiêu độc và bài tiết dẫn tới tình trạng “âm hư huyết táo” mà sinh ra bệnh ngoài da như mụn nhot, mề đay, mẩn ngứa, dị ứng…

Với các thảo dược thiên nhiên có tác dụng tăng cường đào thải độc tố, tăng cường chức năng gan thận, nâng cao hệ miễn dịch, chống gốc tự do, tăng cường tế bào miễn dịch lympho T như curcumin, trinh nữ hoàng cung, hồng hoa…

Tăng cường giải độc, tăng cường chức năng gan như curcumin, Diệp hạ châu, Ké đầu ngựa, Ngải cứu, hương phụ, nga truật, Bạch thược…

 

 
Rating: 0 / 5 sao 0 Lượt đánh giá
Pharma